Zatrudnianie i zwalnanie

Jak wykazać staż pracy w gospodarstwie rolnym gdy gmina nie wyda zaświadczenia?

Urząd gminy może wydać zaświadczenie o okresach pracy w gospodarstwie rolnym zaliczanych do pracowniczego stażu pracy tylko gdy posiada odpowiednią dokumentację. Natomiast gdy jej nie ma w dokumentacji, nie może wystawić zaświadczenia na podstawie innych danych, nawet przekazanych przez zainteresowanego pracownika . Tak wynika z wyroku NSA z 17 marca 2026 r.; III OSK 2590/22. Jak w takim razie pracownik ma wówczas wykazać prowadzenie gospodarstwa?

Można już potwierdzać zaświadczenie ZUS o stażu

Od 31 marca 2026 r. pracodawcy mogą samodzielnie weryfikować autentyczność zaświadczeń ZUS dotyczących stażu pracy dzięki nowej usłudze „Stażowe”. Pozwala ona szybko sprawdzić, czy dokument przedstawiony przez pracownika jest zgodny z danymi w bazie ZUS. Jak – krok po kroku – tego dokonać?

Dokumentowanie zagranicznego samozatrudnienia

Pytanie: Pracownik pracował za granicą w ramach tzw. samozatrudnieniu. Chciałby teraz (po zmianie przepisów z 2026 roku), aby ten okres został mu zaliczony do staży pracy. W jaki sposób ma udokumentować taki okres?

PIP zmieni umowę w etat – 52 możliwe skutki

Załóżmy, że – po zmianie w przepisach o PIP (która jest już pewna i niedługo wejdzie w życie) – inspektor PIP uzna, że umowa, którą zwarliśmy jest w istocie umową o pracę. Spowoduje to wiele różnych skutków – i wiele nowych obowiązków (ale też uprawnień) zatrudniającego. Zebraliśmy je w tabeli.

Czy i jak wliczamy równoległe okresy nowego stażu?

Pracownik dokumentuje nowe okresy zaliczane do stażu (tzn. zaliczane od 1 stycznia, a u pracodawców prywatnych – od 1 maja 2026 r.) i okazuje się, że te okresy w jakimś odcinku pokrywają się. Czy to wyklucza jeden z tych okresów zatrudnienia? A może jednak oba należy wliczać do stażu? Niedawno inspekcja pracy zajęła stanowisko w tej sprawie.

Kiedy można pracować we własnej spółce?

Współudziałowiec spółki z o.o. zasadniczo może być w niej zatrudniony na umowę o pracę. Ale nie jest to możliwe, gdy jest jedynym udziałowcem, albo gdy ma w niej tak dominujący udział, że podleganie kierownictwu pracodawcy byłoby w praktyce fikcyjne. Sąd Najwyższy w wyroku z 7 października 2025 r. (I USKP 140/24) wskazał, co to dokładnie oznacza.

Zaświadczenie z ZUS nie wymaga pieczątki i podpisu

Od stycznia pracownicy mogą występować przez platformę eZUS o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia „nowych” okresów do stażu pracy. ZUS wydaje takie zaświadczenia bez podpisu i bez pieczątki – i w takiej formie muszą być uznane.

Czy tłumaczyć dokumenty zagraniczne potwierdzające nowe okresy wliczane do stażu?

Czy konieczne jest tłumaczenie dokumentów potwierdzających pracę za granicą w ramach np. prowadzenia własnego biura turystycznego albo zatrudnienia w zagranicznej firmie lub urzędzie?

24 miesiące na udokumentowanie „nowego” stażu – problemy z praktyki

W przypadku pracowników, którzy są zatrudnieni w dniu wejścia w życie nowych przepisów o ustalaniu długości stażu , (czyli odpowiednio: 1 stycznia 2026 r. w jednostkach publicznych i 1 maja 2026 u pozostałych pracodawców), nowe wliczane okresy takie jak praca na zlecenie czy B2B podlegają wliczeniu tylko wtedy, gdy pracownik udokumentuje je w ciągu 24 miesięcy. Czy trzeba go o tym informować? I czy musi on wykazywać np. okresy zlecenia u swojego obecnego pracodawcy?

Nowe okresy wliczane do stażu a okres wypowiedzenia

Nowe okresy wliczane do stażu pracy od 1 stycznia 2026 (a u pracodawców prywatnych – od 1 maja 2026 r.) wpływają też na okres wypowiedzenia. Ale tylko wtedy, gdy chodzi o okresy współpracy z tym konkretnych pracodawcą i gdy cały okres wypowiedzenia przypada w nowym stanie prawnym.

Po jakim czasie można wypowiedzieć umowę?

Nie ma kodeksowego terminu na wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę (w przeciwieństwie do „dyscyplinarki”, która jest ograniczona 1-miesięcznym terminem). Czasem nawet wypowiedzenie umowy po kilku miesiącach od zdarzenia może być uzasadnione. Ale nie można przesadnie zwlekać. Szczegóły wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 2 kwietnia 2025 r., I PSKP 41/24.

Zwalniamy w oparciu o punkty? Wskażmy, czemu pracownik otrzymał ich najmniej

Jeśli zwalniamy część osób z jakiejś większej grupy pracowników, musimy oprócz głównej przyczyny podać też tzw. kryteria (kryterium) doboru do zwolnień. Możemy je oprzeć na systemie punktacyjnym. Ale pod warunkiem, że jesteśmy w stanie wskazać obiektywne kryteria przyznawania takich punktów. Szczegóły wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 2 kwietnia 2025 r., III PSKP 1/25.

Był chroniony, lecz jego stanowisko zlikwidowano. Czy otrzyma „tylko” odszkodowanie?

Załóżmy, że likwidujemy stanowisko, na którym zatrudniamy pracownika chronionego przed wypowiedzeniem. Jeśli wypowiemy mu umowę, a on zażąda przywrócenia do pracy, sąd zasadniczo powinien go przywrócić. Czy jednak fakt likwidacji stanowiska nie wpłynie na to, że zamiast przywrócenia będzie „tylko” odszkodowanie? Odpowiedzi na to pytanie udzielił Sąd Najwyższy w wyroku z 8 maja 2025 r., II PSKP 27/24.

Ochrona przedemerytalna – ostatecznie na wszystkich umowach terminowych

Ochrona przedemerytalna przed wypowiedzeniem umowy dotyczy wszystkich pracowników, także tych, którzy są zatrudnieni na czas określony. I to nawet w przypadku, gdy umowa i tak ma się rozwiązać jeszcze w ochronnym wieku przedemerytalnym. Tak rozstrzygnął SN w niedawnej uchwale z 30 września 2025 r. (sygn. III PZP 6/24). Ale nie ma też obowiązku przedłużania umowy.

Ma ochronę przed wypowiedzeniem – ale jest niezdolny do pracy? Sąd może go nie przywrócić

W wyniku badań okazało się, że pracownik jest niezdolny do całości lub części pracy, którą wykonywał. Pracodawca wypowiada mu więc umowę. Ale jest problem, bo pracownik jest chroniony przed wypowiedzeniem (np. jako działacz związkowy) – i żąda przywrócenia do pracy. Wówczas możliwe, że sąd przyzna mu „tylko” odszkodowanie. Przyczyna wypowiedzenia jest bowiem bardzo istotna. Szczegóły wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 25 marca 2025 r., III PSKP 44/24.

Kiedy dyscyplinarka za zawinioną utratę uprawnień (np. prawa jazdy)?

Jeśli kierowca z własnej winy straci prawo jazdy, można go zwolnić dyscyplinarnie z art. 52 § 1 pkt 3 kp. Ale czy to dotyczy też np. przedstawiciela handlowego, dla którego prawo jazdy nie jest ustawowo niezbędne? Czy nie lepiej wówczas wręczyć wypowiedzenie, albo – jeśli już zwolnić dyscyplinarnie – to raczej na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 kp (czyli ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych)? Wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z 17 czerwca 2025 r., I PSKP 15/25.

Czy luźne rozmowy o działaniach konkurencyjnych zasługują na dyscyplinarkę?

Czy luźne rozważania pracownika na kierowniczym stanowisku o tym, że chciałby założyć własną firmę i „ściągnąć” część pracowników jego pracodawcy to już ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, kwalifikujące się na zwolnienie dyscyplinarne? Szczegóły wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 15 stycznia 2025 r., III PSKP 20/24).

Czy jest limit usprawiedliwionej nieobecności (podcast)?

Załóżmy, że pracownik wyczerpał już cały okres zasiłkowy i... no właśnie tu mogą być różne możliwości. Jak reagować, jesli pracownik po okresie zasiłkowym pracownik np. oczekuje na decyzję w sprawie renty lub świadczenia rehabilitacyjnego. Ile może tak czekać?

Wcześniejszy powrót a koniec umowy na zastępstwo

Pytanie: Pracownik miał umowę na zastępstwo do końca grudnia 2025 r., bo tyle czasu miał trwać urlop wychowawczy zastępowanej pracownicy. Jednak pracownica ta zdecydowała się wrócić już od 1 grudnia. Czy umowa na zastępstwo rozwiąże się wcześniej? Dodam, że w umowie nie zapisaliśmy, że umowa trwa do chwili powrotu.

Umowa terminowa zakończona przed 22 lutego 2016 r. a obecne limity umów

Czy umowę na czas określony sprzed 22 lutego 2016 roku wlicza się do obecnie obowiązujących limitów umów na czas określony - jeśli w międzyczasie była umowa na czas nieokreślony? Zapraszam na krótkie nagranie z dyżuru.

Limity umów terminowych – na przykładach

W jakich przypadkach działają limity dotyczące umów na czas określony (3 umowy i 33 miesiące uch trwania) – a w jakich nie? Czy do limitów wliczamy umowy sprzed przerwy? Czy wliczamy umowy z innego zakładu? Czy dawne umowy wliczamy do limitów? Oto tabele, przykłady i schematy.

Co można zrobić, gdy pracownik przestał przechodzić do pracy?

Czym różni się porzucenie pracy przez pracownika od rozwiązania umowy bez wypowiedzenia? I co oznacza przełomowy wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2024 r. dla pracodawców? Wyjaśniamy, kiedy można dochodzić odszkodowania i jak bezpiecznie postępować.

Porzucenie pracy przez pracownika – co ma zrobić pracodawca

Inna jest sytuacja, gdy pracownik wprost oświadczy, że zwalnia się bez wypowiedzenia, a inna, gdy po prostu przestanie przychodzić do pracy. Czym różnią się te dwa przypadki i jak może (powinien) zareagować wówczas pracodawca?

Z jaką datą wystawić świadectwo pracy (rysunki wideo)?

Świadectwo pracy wystawia się zasadniczo w ostatnim dniu zatrudnienia. Ale co w przypadku, gdy jest to dzień wolny? Kiedy wówczas wręczyć świadectwo pracy i jaką datę wskazać na świadectwie? Tym razem pokazujemy to na rysunkach wideo

Świadectwo pracy – jak wypełniać pkt od 6 do 8 m.in. w zakresie uprawnień pracownika (instrukcja wideo)

Jak wypełniać pkt 6 i kolejne świadectwa pracy? Jak wykazać uprawnienia pracownika w trakcie zatrudnienia? Które urlopy wykazujemy, w jaki sposób i z jakiego okresu? Jak wskazać wolne na dziecko, na siłę wyższą, urlop opiekuńczy czy prace zdalną okazjonalną? Które odprawy wykazujemy? Jak wskazać zajęcie komornicze? Co zapisać w informacjach uzupełniających. Oto instrukcja wideo prezentująca wypełnianie drugiej części świadectwa pracy (pierwsza część była w osobnym nagraniu).

Świadectwo pracy – jak wypełnić pkt 1-5, m.in. tryb rozwiązania umowy (instrukcja wideo)

Jak wypełniać poszczególne punkty świadectwa pracy? Jak oznaczyć pracodawcę? Jak wskazać przejście zakładu na innego pracodawcę lub zmianę nazwy pracodawcy? Jak wskazać tryb wypowiedzenia? Oto instrukcja wideo, która omawia (i pokazuje na ekranie), jak wypełniać poszczególne fragmenty świadectwa pracy. W tym nagraniu prezentujemy zapisy w pkt 1-5 (natomiast drugą część świadectwa omawiamy w osobnym nagraniu).

Czy oświadczenie np. zleceniobiorcy uchroni przed uznaniem umowy za etat?

Do inspekcji pracy i resortu pracy dotarły doniesienia medialne, że część podmiotów powierzających pracę na podstawie umów cywilnoprawnych (B2B, zlecenia) ma zamiar odbierać od swoich zleceniobiorców i samozatrudnionych oświadczenia o tym, że świadomie wyrazili zgodę na zawarcie umowy cywilnoprawnej. Czy uchroni to umowy przed uznaniem ich za zatrudnienie pracownicze?

Zaliczanie działalności gospodarczej lub zlecenia do stażu pracy (zwłaszcza zakładowego) – problemy z praktyki

Załóżmy, że osoba prowadząca działalność gospodarczą lub mająca podpisane zlecenia (B2B) współpracowała ze zleceniodawcą (zamawiającym usługę), ale tak naprawdę wykonywała czynności tylko w niektórych miesiącach – i tylko w niektórych otrzymywała zapłatę. Czy do stażu pracy wliczamy obecnie cały okres współpracy czy tylko okresy faktycznego wykonywania czynności lub pobierania wynagrodzenia? Co jeszcze powoduje wątpliwości przy zaliczaniu okresu działalności gospodarczej albo wykonywania zlecenia ?

Czy wcześniejsze zlecenie zmniejsza nam limit umów na czas określony?

Załóżmy, że pracownik miał u nas jakieś umowy zlecenia, a potem umowy na czas określony. Czy po tegorocznych zmianach w stażu pracy doliczamy te umowy zlecenia do limitu umów na czas określony, jakie możemy zawrzeć z tym pracownikiem?

Zatrudnianie obywateli Ukrainy – kilka zmian

Po 4 marca 2026 r. nadal będzie można zatrudniać obywateli Ukrainy ze statusem UKR, ale na nieco odmiennych zasadach niż dotychczas. Jakie zmiany przewiduje – uchwalony w przyspieszonym tempie – projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy?

Centralny Rejestr Umów – podpisany. Czy umowy o pracę też będziemy rejestrować?

Od 1 lipca 2026 roku jednostki sektora finansów publicznych, w tym samorządowych będą musiały rejestrować zawarte umowy w tzw. Centralnym Rejestrze Umów. Tak wynika z nowych przepisów podpisanych 18 grudnia 2025 r. przez Prezydenta. Których umów będzie dotyczył nowy obowiązek?

Kiedy nowe przepisy o stażu obejmą gminną spółkę?

Pytanie: Chodzi o spółkę prawa handlowego, w której 100% udziałów ma gmina. Kiedy stosuje się do niej nowy obowiązek zaliczania nowych okresów wliczanych do stażu pracy? czy od 1 stycznia 2026, czy od 1 maja 2026? W zakładowym układzie zbiorowym pracy mamy zapis, że wliczamy te same okresy do nagród jubileuszowych, co w przypadku pracowników samorządowych. W zakresie dodatku stażowego jest to liczone tylko za lata przepracowane w spółce.

Umowy cywilnoprawne i samozatrudnienie wliczymy do stażu

Kończą się prace nad projektem ustawy zaliczającej do stażu pracy okres pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej lub w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. Tak wynika z marcowej zapowiedzi szefowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Agnieszki Dziemianowicz-Bąk.